Γιώργος Αλογοσκούφης
_____________________________________
Η πρόβλεψη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής του Νοεμβρίου 2026 για την Ελλάδα σκιαγραφεί μια οικονομία που εξακολουθεί να αναπτύσσεται, αλλά εισέρχεται σε περίοδο σαφούς επιβράδυνσης. Η αύξηση του ΑΕΠ εκτιμάται σε 1,8% το 2026 και 1,5% το 2027 και το 2028. Οι ρυθμοί αυτοί παραμένουν υψηλότεροι από τον μέσο όρο της ευρωζώνης, δεν αρκούν όμως για να καλύψουν γρήγορα το αναπτυξιακό κενό της χώρας ούτε για να αλλάξουν από μόνοι τους τα χαρακτηριστικά του παραγωγικού της προτύπου.
Η βασική αβεβαιότητα αφορά τη σύνθεση και τη διάρκεια της ανάπτυξης. Το 2026 οι επενδύσεις στηρίζονται από τις εισροές του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Καθώς όμως η εφαρμογή του προγράμματος ολοκληρώνεται σταδιακά, η διατήρηση της επενδυτικής δυναμικής θα εξαρτηθεί περισσότερο από την ικανότητα της οικονομίας να κινητοποιήσει ιδιωτικά κεφάλαια, να ενισχύσει την παραγωγικότητα και να διευρύνει την εξαγωγική της βάση. Η πρόβλεψη επισημαίνει, συνεπώς, ένα κρίσιμο ερώτημα πολιτικής: αν οι ευρωπαϊκοί πόροι θα αφήσουν πίσω τους διαρκώς υψηλότερη παραγωγική ικανότητα ή αν η ώθησή τους θα εξασθενήσει μαζί με την εκταμίευσή τους.
Επιπλέον, η άνοδος των τιμών της ενέργειας πλήττει τα πραγματικά εισοδήματα των νοικοκυριών και συγκρατεί την κατανάλωση, ενώ μετακυλίεται σταδιακά στις τιμές αγαθών και υπηρεσιών. Ο μέσος πληθωρισμός προβλέπεται να φθάσει το 4,1% το 2026, πριν υποχωρήσει στο 2,4% το 2028. Η υποχώρηση αυτή είναι θετική, αλλά η διαδρομή παραμένει απαιτητική για τα νοικοκυριά, ιδίως εφόσον οι αυξήσεις στις ονομαστικές αποδοχές μετριαστούν. Η εξάρτηση της Ελλάδας από τις εισαγωγές ενέργειας καθιστά την οικονομία ευάλωτη σε εξωτερικά σοκ. Οι εξαγωγές διυλισμένων προϊόντων μετριάζουν εν μέρει την επίδραση στο εμπορικό ισοζύγιο, δεν αναιρούν όμως αυτή τη διαρθρωτική έκθεση.
Η αγορά εργασίας εμφανίζει βελτίωση, με την ανεργία να προβλέπεται ότι θα μειωθεί στο 7,7% το 2028. Ωστόσο, η μακροχρόνια ανεργία παραμένει η υψηλότερη στην ΕΕ, ενώ οι κενές θέσεις εργασίας υποδηλώνουν δυσκολίες αντιστοίχισης δεξιοτήτων και διαθέσιμων θέσεων. Οι περιορισμένες υπηρεσίες φροντίδας παιδιών και ηλικιωμένων αποτελούν επίσης εμπόδιο για τη συμμετοχή στην απασχόληση. Η μείωση της ανεργίας, επομένως, δεν αρκεί ως δείκτης προόδου χωρίς βελτίωση της ποιότητας και της παραγωγικότητας της εργασίας.
Η δημοσιονομική εικόνα συνδυάζει υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα με σταδιακή χαλάρωση. Το πλεόνασμα της γενικής κυβέρνησης προβλέπεται να μειωθεί από 0,9% του ΑΕΠ το 2026 σε 0,2% το 2028, ενώ το δημόσιο χρέος αναμένεται να υποχωρήσει στο 126,6% του ΑΕΠ. Η αποκλιμάκωση του χρέους είναι σημαντική, αλλά το επίπεδό του παραμένει υψηλό. Η πρόκληση είναι να διατηρηθεί η αξιοπιστία της δημοσιονομικής πορείας, χωρίς να περιοριστούν οι δημόσιες επενδύσεις και οι παρεμβάσεις που ενισχύουν την ανάπτυξη.
Συνολικά, η πρόβλεψη αποτυπώνει ανθεκτικότητα, αλλά και τα όρια του σημερινού παραγωγικού υποδείγματος. Το κρίσιμο ζητούμενο είναι η μετάβαση από την ανάκαμψη που τροφοδοτούν οι ευρωπαϊκοί πόροι σε μια ανάπτυξη που στηρίζεται περισσότερο στην παραγωγικότητα, στις επενδύσεις και στις εξαγωγές.
________________________________________________________
Η Πλήρης Πρόβλεψη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Ελλάδα (Νοέμβριος 2026)
Η ανάπτυξη του ΑΕΠ αναμένεται να επιβραδυνθεί, αλλά να παραμείνει υψηλότερη από τον μέσο όρο της ευρωζώνης
Κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026, η ελληνική οικονομία αναπτύχθηκε κατά 1,9% σε ετήσια βάση, χάρη στην ευρεία ενίσχυση της εγχώριας ζήτησης.
Η επενδυτική δραστηριότητα αναμένεται να παραμείνει ισχυρή κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2026, υποστηριζόμενη από τις εισροές πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΤΑΑ), οι οποίες προβλέπεται να φθάσουν σε ιστορικά υψηλό επίπεδο. Ωστόσο, η άνοδος των τιμών της ενέργειας αναμένεται να επιβαρύνει την κατανάλωση των νοικοκυριών. Η επίπτωση αυτή θα μετριαστεί από τα πρόσφατα μέτρα ενεργειακής στήριξης και από τις μειώσεις της φορολογικής επιβάρυνσης που εφαρμόστηκαν το 2026 και έχουν προγραμματιστεί για το 2027.
Παρότι η Ελλάδα εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις εισαγωγές ενέργειας, το εμπορικό ισοζύγιο στηρίζεται στις εξαγωγές διυλισμένων πετρελαϊκών προϊόντων και στη διεύρυνση της διαφοράς τιμής μεταξύ των προϊόντων αυτών και του αργού πετρελαίου (περιθώριο διύλισης). Αυτό βελτιώνει τους όρους εμπορίου και αυξάνει τον αποπληθωριστή του ΑΕΠ το 2026.
Μετά από το 2026, το αυξημένο ενεργειακό κόστος, οι αυστηρότερες χρηματοδοτικές συνθήκες και η σταδιακή ολοκλήρωση του ΤΑΑ αναμένεται να περιορίσουν τις επενδύσεις. Συνολικά, η ανάπτυξη του ΑΕΠ προβλέπεται να υποχωρήσει περίπου στο 1,8% το 2026 και στο 1,5% τόσο το 2027 όσο και το 2028, προσεγγίζοντας έτσι τον μέσο όρο της ευρωζώνης.
Η ανεργία εξακολουθεί να υποχωρεί
Η αγορά εργασίας συνέχισε να διευρύνεται στις αρχές του 2026, με το ποσοστό ανεργίας να μειώνεται στο 8,3% κατά το δεύτερο τρίμηνο. Η μακροχρόνια ανεργία υποχώρησε επίσης στο 4,3%, παρέμεινε όμως η υψηλότερη στην ΕΕ. Τα ποσοστά κενών θέσεων εργασίας εξακολούθησαν να είναι υψηλά, υποδηλώνοντας στενότητα στην αγορά εργασίας, ιδίως στον τουρισμό.
Η απασχόληση αναμένεται να αυξηθεί, αν και με συγκρατημένο ρυθμό, εξαιτίας διαρθρωτικών εμποδίων, όπως οι αναντιστοιχίες δεξιοτήτων και η περιορισμένη πρόσβαση σε υπηρεσίες φροντίδας παιδιών και ηλικιωμένων, καθώς και της επιβράδυνσης της οικονομικής δραστηριότητας. Το ποσοστό ανεργίας προβλέπεται να υποχωρήσει περαιτέρω, στο 7,7% έως το 2028. Ο ρυθμός αύξησης των μισθών αναμένεται να μετριαστεί κατά την περίοδο των προβλέψεων, καθώς εξασθενεί το πληθωριστικό σοκ.
Η άνοδος των τιμών της ενέργειας επηρεάζει τον πληθωρισμό
Η ενεργειακή κρίση οδήγησε σε αύξηση του πληθωρισμού, ο οποίος διαμορφώθηκε κατά μέσο όρο στο 3,8% το τρίτο τρίμηνο του 2026. Σε συνθήκες ισχυρής ζήτησης και στενότητας στην αγορά εργασίας, η άνοδος των τιμών της ενέργειας αναμένεται να μετακυλιστεί στις τιμές των μη ενεργειακών αγαθών και υπηρεσιών, διατηρώντας τον πληθωρισμό σε υψηλά επίπεδα το 2027.
Ως αποτέλεσμα, ο πληθωρισμός προβλέπεται να αυξηθεί στο 4,1% το 2026 και στη συνέχεια να υποχωρήσει στο 3,2% το 2027. Το 2028 αναμένεται να μειωθεί περαιτέρω στο 2,4%, καθώς εξασθενεί η επίδραση των ενεργειακών σοκ και μετριάζεται η εγχώρια ζήτηση.
Η οικονομική ανάπτυξη στην Ελλάδα αναμένεται να επιβραδυνθεί στο 1,8% το 2026, καθώς το ενεργειακό σοκ μειώνει το πραγματικό εισόδημα των νοικοκυριών και περιορίζει την αύξηση της κατανάλωσης. Οι επενδύσεις, ωστόσο, προβλέπεται να παραμείνουν ισχυρές, χάρη στην απορρόφηση των ευρωπαϊκών πόρων. Η ανάπτυξη του ΑΕΠ εκτιμάται ότι θα επιβραδυνθεί περαιτέρω, περίπου στο 1,5% το 2027 και το 2028, καθώς ολοκληρώνεται σταδιακά η εφαρμογή του ΤΑΑ.
Η απότομη άνοδος των τιμών της ενέργειας αναμένεται να αυξήσει τον πληθωρισμό στο 4,1% το 2026, ενώ στη συνέχεια προβλέπεται σταδιακή υποχώρησή του στο 2,4% έως το 2028. Η ανεργία αναμένεται να μειωθεί, αλλά με βραδύτερο ρυθμό από ό,τι τα προηγούμενα χρόνια, στο 7,7% το 2028. Η δημοσιονομική θέση της Ελλάδας προβλέπεται να διατηρήσει σημαντικά πρωτογενή πλεονάσματα, αν και τα συνεχιζόμενα επεκτατικά μέτρα αναμένεται σταδιακά να τα περιορίσουν κατά την περίοδο των προβλέψεων. Ο λόγος του δημόσιου χρέους προς το ΑΕΠ αναμένεται να συνεχίσει την πτωτική του πορεία και να φθάσει στο 126,6% στο τέλος του 2028.
Τα δημοσιονομικά πλεονάσματα περιορίζονται λόγω των επεκτατικών μέτρων
Το πλεόνασμα της γενικής κυβέρνησης προβλέπεται να μειωθεί από 2,0% του ΑΕΠ το 2025 σε 0,9% το 2026. Αντίστοιχα, το πρωτογενές πλεόνασμα αναμένεται να υποχωρήσει από 5,1% σε 4,1% του ΑΕΠ. Η μείωση του συνολικού πλεονάσματος αντανακλά την επίδραση των επεκτατικών δημοσιονομικών μέτρων, η οποία αντισταθμίζεται εν μέρει από τη συνεχιζόμενη ισχυρή αύξηση των εσόδων.
Τα δημοσιονομικά μέτρα του 2026, εξαιρουμένης της ενεργειακής στήριξης, εκτιμάται ότι θα έχουν πρόσθετο κόστος περίπου 0,8% του ΑΕΠ. Περιλαμβάνουν κυρίως μειώσεις στη φορολογία εισοδήματος φυσικών προσώπων, αυξήσεις στις αποδοχές των εργαζομένων του δημόσιου τομέα και ενισχυμένη στήριξη των συνταξιούχων και των ατόμων με αναπηρία. Τα μέτρα ενεργειακής στήριξης για τον μετριασμό των υψηλών τιμών ενέργειας για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις ανέρχονται σε 0,3% του ΑΕΠ το 2026· τα περισσότερα από αυτά θεωρείται ότι θα καταργηθούν το 2027.
Το 2027, το πλεόνασμα της γενικής κυβέρνησης προβλέπεται να περιοριστεί στο 0,7% του ΑΕΠ, ενώ το πρωτογενές πλεόνασμα αναμένεται να μειωθεί στο 3,7%. Τα δημοσιονομικά μέτρα προβλέπεται να έχουν πρόσθετο καθαρό κόστος περίπου 0,6% του ΑΕΠ. Σε αυτά περιλαμβάνονται περαιτέρω αυξήσεις στις αποδοχές του δημόσιου τομέα, δώρο Χριστουγέννων 500 ευρώ για τους εργαζομένους του δημόσιου τομέα και μείωση κατά 0,5 ποσοστιαίες μονάδες των εισφορών κοινωνικής ασφάλισης. Πρόσθετο κόστος προκύπτει από φορολογικές ελαφρύνσεις για πολύτεκνες οικογένειες, αγρότες και αυτοαπασχολουμένους, καθώς και από τη μείωση του τέλους επιτηδεύματος για τα νομικά πρόσωπα.
Η πρόβλεψη περιλαμβάνει επίσης επιδότηση 95 εκατ. ευρώ προς τη μεταποίηση, για την κάλυψη του αυξημένου κόστους ηλεκτρικής ενέργειας του 2026. Οι επιπτώσεις αυτές αναμένεται να αντισταθμιστούν εν μέρει από ευνοϊκές εξελίξεις στα έσοδα, μεταξύ άλλων από την επέκταση της ψηφιακής κάρτας εργασίας σε νέους κλάδους και από άλλα μικρότερα μέτρα αύξησης των εσόδων.
Το 2028, το συνολικό πλεόνασμα προβλέπεται να περιοριστεί περαιτέρω στο 0,2% του ΑΕΠ, ενώ το πρωτογενές πλεόνασμα αναμένεται να υποχωρήσει στο 3,4%. Τα δημοσιονομικά μέτρα εκτιμάται ότι θα έχουν πρόσθετο καθαρό κόστος περίπου 0,1% του ΑΕΠ, κυρίως λόγω της πλήρους ετήσιας επίδρασης μέτρων που είχαν ήδη θεσπιστεί. Παράλληλα, οι δαπάνες για τόκους προβλέπεται να αυξηθούν κατά 0,2% του ΑΕΠ.
Το χρέος της γενικής κυβέρνησης μειώθηκε στο 140,8% του ΑΕΠ έως τον Ιούνιο του 2026, σχεδόν 50 ποσοστιαίες μονάδες χαμηλότερα από την κορύφωσή του πριν από την πανδημία COVID-19, το 2018. Ο λόγος του χρέους προς το ΑΕΠ προβλέπεται να μειωθεί περαιτέρω, στο 126,6% το 2028, χάρη στην ισχυρή ονομαστική αύξηση του ΑΕΠ, στα δημοσιονομικά πλεονάσματα και στη χρήση των ταμειακών διαθεσίμων για την αποπληρωμή χρέους.
Σύνδεσμος στην πλήρη έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στα αγγλικά
______________________________________
Το Άρθρο της Εβδομάδας είναι μία κατηγορία αναρτήσεων στο ιστότοπο μου που στόχο έχει να προβληματίζει και να ενημερώνει τους επισκέπτες του. Κάθε Τρίτη στις 12:00 το μεσημέρι ώρα Ελλάδας, αναρτάται ένα άρθρο μου αναφορικά με μία πτυχή της ελληνικής, της ευρωπαϊκής ή και της διεθνούς οικονομίας. Τεκμηριωμένα επώνυμα σύντομα (έως 100 λέξεις) σχόλια για το άρθρο αυτό είναι ευπρόσδεκτα και μία επιλογή από τα σχόλια αυτά θα δημοσιεύεται κάτω από το άρθρο.
© Γιώργος Αλογοσκούφης

